Als de basis niet op orde is, zakt alles eromheen ook in
Wie met Carrie Jansen spreekt, merkt al snel dat zij armoede nooit als een losstaand probleem ziet. Als columnist voor het AD en voormalig advocaat, gespecialiseerd in huiselijk geweld en kindermishandeling, zag ze jarenlang van dichtbij wat geldzorgen met mensen doen. Niet alleen met ouders, maar ook met kinderen. Sinds november 2023 zet ze die ervaring in als netwerkcoördinator voor Sam& voor alle kinderen. Ze helpt gezinnen met geldzorgen om weer grip te krijgen op hun situatie. Praktisch, vasthoudend en zonder oordeel. “Je ziet steeds opnieuw: als er thuis rust komt, verandert er ook iets bij een kind.
Van juridische praktijk naar directe hulp
Carrie werkte jarenlang als advocaat, met huiselijk geweld en kindermishandeling als specialisatie. In die zaken zag ze telkens dezelfde onderstroom terugkeren: financiële stress.“
Je kunt mensen wel van alles proberen af te leren of anders leren te doen, maar als de basis niet goed is, ontstaat er enorm veel stress,” vertelt ze. “Dan daalt je denkvermogen, je inlevingsvermogen wordt kleiner en alles komt harder binnen. Als er rust en bestaanszekerheid is, kunnen mensen weer vooruitkijken.
Na jaren in deze zware problematiek wilde ze iets doen dat meer opbouwend was. Iets waarmee ze niet alleen problemen signaleerde, maar ook direct verschil kon maken. Die rol vond ze als netwerkcoördinator. “Ik dacht: als je de basis op orde krijgt, kunnen ouders weer werken, studeren of een opleiding volgen. En kinderen profiteren daar meteen van.”
Wat een netwerkcoördinator in de praktijk doet
Die titel klinkt misschien beleidsmatig, maar Carrie’s werk is vooral heel concreet. Haar opdracht is helder: zorgen dat kinderen krijgen waar ze recht op hebben. Dat kan gaan om een fiets, laptop, zwemles, sportkleding, een RotterdamPas of schoolspullen. Via de partners van Sam& voor alle kinderen betekent dat bijvoorbeeld een fiets van Leergeld Nederland, sport- of cultuur via het Jeugdfonds Sport & Cultuur, een verjaardagsbox van Stichting Jarige Job of een bed, bril of andere basisvoorzieningen via Kinderhulp of het Jeugdeducatiefonds. Maar vaak blijft het daar niet bij.
“Ik kom bijna altijd thuis bij de mensen die ik ondersteun,” zegt ze. “En dan zie ik soms meteen dat er veel meer aan de hand is. Geen gordijnen, maar vuilniszakken voor de ramen. Een kapotte koelkast. Papieren luiers op de verwarming om opnieuw te gebruiken. Kinderen zonder bed. Dan denk ik: wat is hier aan de hand en wat kan ik doen?”
Vanuit die eerste signalen helpt ze gezinnen verder. Ze schakelt fondsen in voor huisraad en inrichting, helpt bij aanvragen voor voorzieningen, kijkt of schulden aangepakt kunnen worden en zoekt uit of inkomen, uitkering of toeslagen wel kloppen. Daarbij werkt ze nauw samen met de landelijke voorzieningen van Sam&, zodat gezinnen niet zelf hun weg hoeven te vinden in alle losse regelingen. “Soms lijkt het alsof iemand alleen een fiets of een laptop nodig heeft, maar meestal zit er een hele wereld achter.”
Achter elk verzoek zit vaak veel meer
Dat haar hulp zo hard nodig is, heeft volgens Carrie niet alleen te maken met gebrek aan geld, maar ook met de complexiteit van het systeem. Regelingen zijn er vaak wel, maar de weg ernaartoe is ingewikkeld.
“Eigenlijk is het absurd dat mensen zoals ik nodig zijn om geld uit armoederegelingen los te krijgen,” zegt ze. “Niet omdat dat geld er niet is, maar omdat mensen het zelf niet kunnen vinden of aanvragen. De wereld is gewoon te ingewikkeld geworden.”
In de eerste maanden van 2026 ondersteunde Carrie al 31 gezinnen, goed voor 93 kinderen. Sommige trajecten zijn kort. Andere kosten maanden. “Als alles fout zit - geen verblijfsvergunning, geen vast adres, geen inschrijving, geen toegang tot voorzieningen - dan ben je soms drie tot negen maanden intensief bezig om alles op orde te krijgen.”
Een moeder die anders tussen wal en schip was gevallen
Een van de gezinnen die Carrie is bijgebleven, is dat van een moeder die vanuit het buitenland naar Nederland kwam met haar kinderen om voor haar zieke moeder en zorgintensieve zus te zorgen. Haar verblijf hier hing af van een garantsteller die de thuissituatie van het hele gezin na enige tijd helaas onveilig maakte. Door zichzelf en haar kinderen in bescherming te nemen verloor ze niet alleen haar woonplek, maar ook haar bestaanszekerheid.
“Dan sta je ineens op straat,” zegt Carrie. “Geen inkomen, geen huis, geen perspectief. En ondertussen komt de dader er gewoon mee weg.” Samen met anderen wist Carrie stap voor stap weer stabiliteit te organiseren. Er kwam tijdelijke huisvesting, betaald via een fonds. Het diploma van de moeder werd gewaardeerd, zodat ze in het onderwijs aan de slag zou kunnen zodra de juiste toestemming rond is. Er werd gewerkt aan juridische stappen, levensonderhoud werd geregeld en ook haar kinderen kregen de benodigde ondersteuning.
“Daar ben ik echt trots op,” zegt Carrie. “Want anders was ze rechteloos teruggestuurd. Terwijl die kinderen alleen maar zouden denken: wij hebben niets fout gedaan dus waarom worden wij hier dan voor gestraft?”
Soms begint hulp letterlijk met een lege kamer
In andere gevallen is de nood minder juridisch ingewikkeld, maar minstens zo schrijnend. Carrie herinnert zich een moeder die net uit de crisisopvang kwam. “Ik zei: zullen we even gaan zitten? Toen zei ze: dat kan alleen op de trap, want ik heb verder niks.
Er waren drie bedden voor de kinderen, maar verder was het huis leeg. De moeder sliep zelf op de grond. Met hulp van fondsen kon het huis worden ingericht: een fornuis, koelkast, wasmachine, bank, televisie en andere basisdingen. Daarna volgden ook de spullen voor de kinderen: een laptop voor school, een fiets voor de middelbare school, een rugzak, kleding.
“Voor sommige gezinnen gaat het om grote schuldbedragen, maar soms ook om iets relatief kleins dat alles blokkeert,” zegt Carrie. Zo vertelt ze over een moeder met een schuld van iets minder dan 1.500 euro. “Voor velen is dat nog een overzichtelijk bedrag. Maar voor haar werd dit iets heel groots. Ze kon alleen nog maar daaraan denken en de betaaltermijnen die ze niet zou kunnen betalen. Dit uitte zich in enorm veel stress. Toen ik ervoor zorgde dat die schuld werd opgelost, kon ze zonder stress weer door met haar opleiding. Nu werkt ze weer.”
Wat armoede met kinderen doet
Voor kinderen is de impact vaak direct zichtbaar, zegt Carrie. Niet alleen in wat ze missen, maar ook in hoe ze zich voelen. “Het begint al bij erbij willen horen. Een kind wil er bijvoorbeeld gewoon een beetje leuk uitzien. Niet met kleren waar het door gepest wordt. Niet zonder sportkleding in de gymles. Niet ziek thuisblijven op zijn verjaardag omdat er niet getrakteerd kan worden.” Dat soort situaties lijken misschien klein, maar zijn dat voor kinderen allerminst. Juist daarom kan concrete hulp veel betekenen: sportkleding, een verjaardagsbox, een bed, een tablet om huiswerk te maken of een fiets om zelfstandig naar school te kunnen. Zo kan een kind dankzij een verjaardagsbox van Stichting Jarige Job toch trakteren op school, maakt een bijdrage van het Jeugdfonds Sport & Cultuur het mogelijk om mee te doen met sport- of muziekles, en zorgt een fiets van Leergeld ervoor dat een kind zelfstandig naar school kan.
Carrie ziet ook wat er verandert als de stress thuis afneemt. “Kinderen voelen feilloos aan hoe het thuis gaat. Als ouders minder spanning hebben, worden kinderen rustiger. Ze lachen vaker lachen en vechten minder. Ze presteren beter op school, hebben minder gedragsproblemen en zitten beter in hun vel.” Op een van de eerste scholen waar ze werkte, zag ze zelfs hoe twee kinderen uiteindelijk niet meer naar het speciaal basisonderwijs hoefden. “Toen het thuis stabieler werd, bleek dat die stap helemaal niet nodig was.”
Hulp begint met vertrouwen
Carrie wacht niet af tot ouders zich melden. Ze is zichtbaar aanwezig op schoolpleinen, spreekt ouders aan, deelt kaartjes uit en werkt samen met scholen en schoolmaatschappelijk werk. De school waar zij werkt is aangesloten bij het Jeugdeducatiefonds, waardoor signalen snel worden opgepakt en ondersteuning dichtbij georganiseerd kan worden. “Ik sta bij het schoolplein als de kinderen binnenkomen. Ouders spreken me aan, of iemand op school zegt: wil jij eens met dit gezin praten? Bijvoorbeeld als een kind geen passende kleding heeft, geen nieuwe bril krijgt of duidelijk iets mist.”
Volgens Carrie is vertrouwen daarin cruciaal. “Mensen moeten weten dat ik niet oordeel. Ik heb echt geen oordeel. Meestal is het gewoon stomme pech. Een scheiding, ziekte, overlijden, schulden die zich opstapelen, iets dat is misgelopen.” Dat vertrouwen groeit ook doordat ouders elkaar vertellen over de hulp die ze hebben gekregen. “Dus via via weten ze elkaar en mij daarna gelukkig ook te vinden.”
Eén loket, dichtbij gezinnen
Als het aan Carrie ligt, wordt ondersteuning voor gezinnen veel eenvoudiger georganiseerd. Haar wens: één laagdrempelig loket per wijk, of nog liever een brugfunctionaris of netwerkcoördinator op iedere basisschool. “Het moet veel overzichtelijker,” zegt ze. “Iemand die met een gezin meekijkt en zegt: oké, dit is het hele probleem, dan lossen we het ook helemaal op. Niet van loket naar loket, regeling naar regeling. Daar raken mensen in verdwaald.”
“Dat is niet alleen menselijker, benadrukt ze, maar uiteindelijk ook goedkoper. Want zolang stress en armoede voortduren, lopen de maatschappelijke kosten op. Zonder deze vorm van ondersteuning krijg je meer wanhoop, meer escalatie en meer problemen bij kinderen. Dat moet je gewoon niet willen.”
Waarom dit werk ertoe doet
Het werk raakt Carrie nog altijd, maar juist de concrete verandering geeft energie. “Het is pittig, natuurlijk. Maar het is ook positief werk, omdat het de bedoeling is dat je iets oplost.”
En soms zit die betekenis in iets heel eenvoudigs. Een kind dat niet langer op een matras op de grond slaapt, maar in een echt bed. “Als ik dan een foto ontvang van de moeder van haar kindje dolgelukkig in zijn nieuwe bed brengt mij dat zoveel goeds. Daar doe je het voor,” zegt Carrie. “
Armoede in Nederland is voor veel mensen nog steeds iets abstracts. Maar ga maar eens een dagje met mij mee. Dan zie je wat het echt betekent als er thuis geen geld is. Hoeveel verschil het maakt wanneer landelijke voorzieningen en lokale ondersteuning samenkomen rondom een gezin, en er iemand naast hen staat zonder oordeel.”
Over de auteur
Redactie Sam&